🌿 आषाढी वारी विशेषांक: विठू माऊलीच्या ओढीने… 🌿
नमस्कार,
संत संगती परिवारातर्फे आपणा सर्वांना सस्नेह नमस्कार! आषाढ महिना उजाडला की अवघ्या महाराष्ट्राला, नव्हे तर जगाला पंढरीच्या विठू माऊलीचे वेध लागतात. मृग नक्षत्राचा पाऊस, वारकऱ्यांची पावले आणि टाळ-मृदंगाचा गजर यांनी आपली संस्कृती आणि मन चैतन्याने न्हाऊन निघते. ‘वारी’ हा केवळ एक प्रवास नाही, तर तो समता, बंधुभाव आणि शुद्ध भक्तीचा एक अलौकिक सोहळा आहे.
याच पवित्र महिन्यात संतांची माउली असलेल्या संत ज्ञानेश्वर महाराजांचा समाधी दिन आणि गुरु-शिष्याच्या नात्याचा पवित्र उत्सव म्हणजेच ‘गुरुपौर्णिमा’ देखील येत आहे. चला तर मग, या आषाढ महिन्यात आपणही आपल्या घरात नामस्मरणाची पंढरी निर्माण करूया आणि सात्विक विचारांनी या वारीत आध्यात्मिक रित्या सहभागी होऊया.
दिनविशेष: जुलै २०२६ मधील महत्त्वाचे सण व उत्सव
- ३ जुलै (शुक्रवार): संकष्टी चतुर्थी (कृष्णपिंगळ संकष्टी) – विघ्नहर्त्या गणपती बाप्पाची उपासना करण्याचा शुभ दिवस.
- १० जुलै (शुक्रवार): योगिनी एकादशी – आषाढी वारीच्या पूर्वार्धात येणारी, सर्व पापांचे चालन करणारी अत्यंत पवित्र एकादशी.
- १२ जुलै (रविवार): प्रदोष व्रत, मासिक शिवरात्री – भगवान शिवशंकराच्या कृपेसाठी व्रत आणि पूजा.
- १४ जुलै (मंगळवार): ज्येष्ठ अमावास्या (दर्श अमावास्या) – ज्येष्ठ महिन्याची सांगता.
- १५ जुलै (बुधवार): आषाढ मास आरंभ (शुक्ल पक्ष सुरू) – पवित्र आषाढ महिन्याची अधिकृत सुरुवात.
- १६ जुलै (गुरुवार): जगन्नाथ रथयात्रा – ओडिशामधील पुरी येथील जगप्रसिद्ध रथयात्रा सोहळा.
- १९ जुलै (रविवार): विनायकी चतुर्थी – सुख आणि समृद्धीसाठी गणेशाचे विशेष व्रत.
- २५ जुलै (शनिवार): आषाढी एकादशी (देवशयनी एकादशी) – वारकरी संप्रदायाचा मुख्य सण, पंढरपूर महायात्रेचा महासोहळा.
- २६ जुलै (रविवार): प्रदोष व्रत – एकादशीच्या पारण्यासोबतच महादेवाच्या व्रताचा शुभ योग.
- २९ जुलै (बुधवार): गुरुपौर्णिमा (व्यासपौर्णिमा), आषाढ पौर्णिमा – जीवनाला योग्य दिशा दाखवणाऱ्या गुरूं प्रति कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा पावन उत्सव.
पंढरीची वारी – विज्ञानाची, शिस्तीची आणि भक्तीची सांगड!
आपल्या वारकरी संप्रदायाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ‘वारी’. लाखो वारकरी कोणत्याही निमंत्रणाशिवाय, कोणतीही तक्रार न करता शेकडो किलोमीटर चालत पंढरपूरला जातात. वारी आपल्याला जीवन जगण्याचे व्यवस्थापन (Management) शिकवते. जिथे जात, पात, श्रीमंत, गरीब असा कोणताही भेद उरत नाही, तिथे फक्त ‘माऊली’ हा एकच शब्द उरतो.
यंदाच्या धावपळीच्या युगातही वारीची ही परंपरा कशी टिकून आहे, पंढरपुरातील विठ्ठल मूर्तीचे रहस्य काय आहे आणि घरच्या घरी आषाढी एकादशीची पूजा कशी करावी, हे समजून घेणे प्रत्येक मराठी मनासाठी आवश्यक आहे.
👉 आषाढी एकादशी पूजा विधी, वारीचे वेळापत्रक आणि कथा वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
अभंग विशेष: विठ्ठल विठ्ठल गजरी (संत चोखामेळा)
“विठ्ठल विठ्ठल गजरी”
विठ्ठल विठ्ठल गजरीं । अवघी दुमदुमली पंढरी ॥१॥
होतो नामाचा गजर । दिंडया पताकांचा भार ॥२॥
निवृत्ती ज्ञानदेव सोपान । अपार वैष्णव ते जाण ॥३॥
हरीकीर्तनाची दाटी । तेथें चोखा घाली मिठी ॥४॥
अभंगाचा भावार्थ:
संत चोखामेळा या अभंगातून आषाढी वारीच्या वेळच्या पंढरपूरच्या अद्भूत आणि दिव्य वातावरणाचे वर्णन करतात. ते म्हणतात की, जेव्हा लाखो वारकरी एकत्र येऊन ‘विठ्ठल विठ्ठल’ असा जयघोष करतात, तेव्हा संपूर्ण पंढरी नगरी त्या नादाने दुमदुमून जाते. चारी बाजूंना विठ्ठल नामाचा गजर होत आहे आणि हातात भगव्या पताका (झेंडे) घेतलेल्या वारकऱ्यांच्या दिंड्यांचा जणू महापूरच पंढरीत आला आहे. या वारीमध्ये निवृत्तीनाथ, संत ज्ञानेश्वर, संत सोपानदेव आणि त्यांच्यासोबत अपार वैष्णवांचा (विठ्ठल भक्तांचा) मेळा जमला आहे. पुढे चोखोबा म्हणतात की, पंढरपुरात जिथे हरीकीर्तनाची प्रचंड गर्दी (दाटी) झाली आहे, त्या पवित्र वातावरणात मी (चोखा) सर्व विसरून विठ्ठल चरणी आणि या भक्तीसुखाला घट्ट मिठी मारत आहे.
सुभाषित
“दुर्जनः सज्जनो भूयात् सज्जनः शान्तिमाप्नुयात् ।
शान्तो मुच्येत बन्धेभ्यो मुक्तश्चान्यान् विमोचयेत् ॥”
अर्थ:
या जगातील वाईट वृत्तीचे (दुर्जन) लोक चांगले व्हावेत, चांगल्या माणसांना मानसिक शांतता लाभावी, शांत मनाच्या माणसांची सर्व संकटांतून आणि मोहातून सुटका व्हावी आणि मुक्त झालेले सत्पुरुष इतर लोकांनाही सत्मार्ग दाखवून मुक्त करोत.
वाचक संवाद
प्रश्न: तुम्ही कधी पायी वारी केली आहे का? किंवा तुमच्या घरात आषाढी एकादशी कशी साजरी केली जाते? वारी दरम्यानचे तुमचे अनुभव, फोटो किंवा विठ्ठल भक्तीचे प्रसंग आम्हाला [email protected] वर नक्की पाठवा.
(पुढील महिन्यात ऑगस्टमध्ये ‘गोकुळाष्टमी व मंगळागौर विशेष’ अंक येत आहे, त्याबद्दलचे तुमचे अनुभवही तुम्ही आतापासूनच आम्हाला पाठवू शकता!)
आमंत्रण
आपल्या या वृत्तपत्राबद्दल काय वाटले? पुढच्या वृत्तपत्रात कोणते विषय समाविष्ट करावेत? कोणत्या संताविषयी वाचायला आवडेल? आपले विचार आणि सूचना आमच्यासाठी खूप महत्त्वाच्या आहेत. या वृत्तपत्राबद्दल किंवा आमच्या वेबसाइटबद्दल आपले अभिप्राय देण्यासाठी कृपया येथे क्लिक करा किंवा [email protected] या ईमेल आयडीवर संपर्क साधा.
आपले अनुभव, साक्षात्कार किंवा आध्यात्मिक प्रसंग सुद्धा शेअर करा. ते इतर वाचकांना प्रेरणा देतील.
तुम्ही येथे स्तोत्रे PDF स्वरूपात डाउनलोड करू शकता. आमच्या वेबसाइटवरील आध्यात्मिक पुस्तकांची यादी नक्की पहा!
मनापासून आवडलं? मग थांबू नका – लगेच शेअर करा!
संत संगती मासिक वृत्तपत्राचा हा अंक शेअर करण्यासाठी ही लिंक कॉपी आणि पेस्ट करा: https://santsangati.in/newsletter-2026-july-1
संत संगती कुटुंबाचा भाग बनल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद!
महेंद्र,
संत संगती