✨ ऑक्टोबरचा संतसंगती विशेषांक: विजयाचे पर्व (दसरा) आणि तेजाचा उत्सव (दिवाळी) ✨
नमस्कार,
संत संगती परिवारातर्फे आपणा सर्वांना दसरा (विजयादशमी) आणि दिवाळी या सणांच्या खूप खूप शुभेच्छा! सप्टेंबर महिन्यात आपण नवरात्रीच्या नऊ दिवसांच्या शक्ती उपासनेचा अनुभव घेतला. नवरात्रीची सांगता विजयादशमी, अर्थात दसऱ्याला, होते, जो यंदा २ ऑक्टोबर २०२५ रोजी आहे. दसरा म्हणजे वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे आणि नवीन कार्याचा आरंभ करण्याचा शुभ दिवस!
या विजयाच्या पर्वापाठोपाठ, ऑक्टोबर महिना आपल्यासाठी आनंदाचा आणि तेजाचा उत्सव दिवाळी घेऊन येत आहे. दिवाळीचा हा पाच दिवसांचा सोहळा केवळ दिव्यांचा नाही, तर आशा, समृद्धी आणि चांगुलपणाचा विजय साजरा करण्याचा आहे. या काळात आपण अंतर्मनातही ज्ञानाचे दिवे प्रज्वलित करून, आपल्या जीवनातील अंधकार दूर करण्याची प्रार्थना करूया.
हा महिना आपल्यासाठी आध्यात्मिक आणि भौतिक अशा दोन्ही स्तरांवर समृद्धी घेऊन येवो!
महत्त्वाचे लेख
या महिन्यात आम्ही तुमच्यासाठी काही महत्त्वाचे लेख घेऊन आलो आहोत, जे या उत्सवांची तयारी आणि धार्मिक महत्त्व दर्शवतात:
- विजयादशमी (दसरा) चे धार्मिक महत्त्व आणि परंपरा: दसरा हा नऊ दिवसांच्या नवरात्री उत्सवाचा शेवट असून, तो असत्यावर सत्याचा आणि अन्यायावर न्यायाचा विजय म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी प्रभू रामचंद्रांनी रावणाचा वध केला आणि देवी दुर्गेने महिषासुर राक्षसाचा वध करून जगाला वाचवले. या लेखात दसऱ्याच्या शुभ मुहूर्ताचे आणि शस्त्र पूजनाच्या परंपरेचे महत्त्व सांगितले आहे.
येथे वाचा: येथे वाचा: विजयादशमीचे धार्मिक महत्त्व - श्री सरस्वती चालीसा: सरस्वती चालीसा ही ज्ञान, कला आणि वाणीची देवी माता सरस्वतीच्या स्तुतीसाठी लिहिलेली आहे. या चालीसेचे पठण केल्याने व्यक्तीला ज्ञान, बुद्धी आणि कलात्मकता प्राप्त होते. तसेच, परीक्षेतील यश आणि शैक्षणिक प्रगतीसाठी हे स्तोत्र अत्यंत प्रभावी मानले जाते. देवी सरस्वतीला कमळावर विराजमान, हातात वीणा घेतलेली आणि शुभ्र वस्त्र परिधान केलेली म्हणून चित्रित केले जाते.
येथे वाचा: श्री सरस्वती चालीसा
भजन विशेष
या महिन्यात आपण आधुनिक युगातील महान संत, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांच्या एका सुंदर भजनाचा अनुभव घेऊया. त्यांच्या भजनात विठ्ठलाच्या सगुण रूपावर प्रेम आणि जीवभावाची भक्ती स्पष्टपणे दिसते.
तुझे सगुण रूप ध्यावे । माधवा! केशवा! ध्यावे तुला जीवभावे ॥धृ॥
मोरमुकुट साजिरा, धरुनी कटासी करा । पीतांबर पिवळा, विटेवरी लक्ष द्यावे ॥१॥
मूर्ती दिसे सावळी, शोभे तुळशी गळी । लागे मना आवडी, वाटे सदा नाम गावे ॥२॥
नको कुणी साधना, तूची असो मन्मना । तुकड्याची ही भावना, संती सदा टिकवावे ॥३॥
अर्थ:
या भजनात राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज म्हणतात की, हे माधवा (विष्णो), हे केशवा! मी तुझ्या सगुण रूपाचे ध्यान करावे आणि तुला पूर्ण जीवभावाने भजावे. कंबरेवर हात ठेवून उभे असलेले, मोरमुकुट परिधान केलेले आणि पिवळ्या पितांबर धारण केलेल्या विठ्ठलाच्या रूपावर माझे मन स्थिर व्हावे.
त्यांची सावळ्या रंगाची मूर्ती आणि गळ्यातील तुळशीची माळ पाहून मनाला खूप आवड लागते आणि सतत नाम गावेसे वाटते. माझी हीच इच्छा आहे की, मला कोणतीही साधना नको, फक्त तूच माझ्या मनात सतत राहावेस. तुकड्याची (तुकडोजी महाराजांची) हीच भावना आहे की, संतांनी ती नेहमी जतन करावी.
संत चरित्र (संक्षिप्त)
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज (मूळ नाव: माणिकदेव बंडूजी इंगळे) हे २० व्या शतकातील एक महान भारतीय संत आणि समाजसुधारक होते. त्यांचा जन्म ३० एप्रिल १९०९ रोजी अमरावती जिल्ह्यातील यावली गावात झाला. त्यांना ‘राष्ट्रसंत’ ही पदवी मिळाली कारण त्यांनी अध्यात्मासोबतच राष्ट्रीय विकास आणि समाजसेवेवर विशेष भर दिला.
त्यांनी लहानपणीच कठोर तपश्चर्या करून आत्म-साक्षात्कार प्राप्त केला. त्यांचे सर्वात उल्लेखनीय कार्य म्हणजे ‘ग्रामगीता’, ज्यात त्यांनी ग्रामीण जीवनाच्या पुनरुज्जीवनावर आणि गावे स्वावलंबी कशी व्हावीत यावर आपले विचार मांडले आहेत. तुकडोजी महाराजांनी मराठी आणि हिंदीत ३००० हून अधिक भजने (कविता) रचली. त्यांनी धर्मावर, समाजावर आणि राष्ट्रावर अनेक लेख लिहिले. त्यांची विचारधारा आजही ग्रामविकास कार्यक्रमांसाठी प्रेरणास्रोत आहे. ११ ऑक्टोबर १९६८ रोजी त्यांनी अमरावती जिल्ह्यातील गुरुकुंज आश्रमात समाधी घेतली.
सुभाषित
“षड् दोषा: पुरूषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।
निद्रा तन्द्रा भयं क्रोध: आलस्यं दीर्घसूत्रता ॥”
अर्थ:
या जगात ज्याला समृद्धी (उन्नती) हवी आहे, त्याने (पुरुषाने) खालील सहा दोष सोडावेत: अधिक झोप, आळस (लॅथार्जी), भीती, क्रोध, दिरंगाई (दीर्घसूत्रता) आणि कृपणता (कंजूषपणा).
स्पष्टीकरण:
हे सुभाषित पंचतंत्रातून आले आहे आणि ते सांगते की, यशस्वी आणि समृद्ध जीवन जगण्यासाठी शारीरिक, मानसिक आणि नैतिक दृष्ट्या कोणती सवयी टाळल्या पाहिजेत. ज्ञानाकडे दुर्लक्ष करणे (निद्रा), उत्साह नसणे (तन्द्रा), अनावश्यक भीती बाळगणे, सतत क्रोधात राहणे आणि कोणतेही काम पुढे ढकलणे (दीर्घसूत्रता) हे दोष व्यक्तीच्या प्रगतीमध्ये अडथळा आणतात. म्हणून, आध्यात्मिक किंवा भौतिक उन्नतीसाठी या सहा दोषांवर विजय मिळवणे आवश्यक आहे.
धार्मिक सण व उत्सव
ऑक्टोबर २०२५ मध्ये येणारे काही महत्त्वाचे धार्मिक सण आणि उत्सव:
- विजयादशमी (दसरा): २ ऑक्टोबर २०२५, गुरुवार., हा दिवस नवरात्रीच्या समाप्तीचे आणि वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे.
- कोजागिरी पौर्णिमा: ६ ऑक्टोबर २०२५, सोमवार.
- धनतेरस (धनत्रयोदशी): १८ ऑक्टोबर २०२५, शनिवार. या दिवशी धन्वंतरीची पूजा केली जाते आणि नवीन वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते.
- नरक चतुर्दशी (छोटी दिवाळी): २० ऑक्टोबर २०२५, रविवार. याला छोटी दिवाळी असेही म्हणतात.
- लक्ष्मी पूजन (दिवाळी): २१ ऑक्टोबर २०२५, सोमवार. हा दिवाळीचा मुख्य दिवस असून, माता लक्ष्मीची विशेष पूजा केली जाते.
- गोवर्धन पूजा: २२ ऑक्टोबर २०२५, मंगळवार.,
- भाऊबीज: २३ ऑक्टोबर २०२५, बुधवार., या दिवशी बहीण आपल्या भावाला ओवाळते.
आत्मिक चिंतन
दिवाळीच्या पाच दिवसांचे आध्यात्मिक आणि सामाजिक महत्त्व
दिवाळीचा उत्सव धनत्रयोदशीपासून भाऊबीजपर्यंत पाच दिवस चालतो, आणि प्रत्येक दिवसाला विशिष्ट धार्मिक आणि आध्यात्मिक अर्थ आहे.
- धनतेरस: आरोग्याचे प्रतीक असलेल्या धन्वंतरीची पूजा करून आपण भौतिक समृद्धीचे स्वागत करतो.
- नरक चतुर्दशी: भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुराचा वध करून अंधार आणि भीतीवर विजय मिळवला. हा दिवस आत्मशुद्धीचा आणि नकारात्मकता दूर करण्याचा आहे.
- लक्ष्मी पूजन: हा मुख्य दिवस आत्मिक तेजाचा उत्सव आहे. या दिवशी केवळ माता लक्ष्मीची पूजा न करता, आपल्या जीवनात ज्ञान (सरस्वती) आणि शक्ती (गणेश) यांची उपस्थितीही आपण सुनिश्चित करतो.
- गोवर्धन पूजा: निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि सामूहिक भक्तीचा हा दिवस आहे.
- भाऊबीज: हा सण बहीण-भावाच्या पवित्र नात्याचे महत्त्व दर्शवतो, सामाजिक आणि कौटुंबिक संबंधांना दृढ करतो.
अशा प्रकारे, दिवाळी आपल्याला केवळ बाह्य प्रकाश नाही, तर आंतरिक शुद्धी, समृद्धी आणि संबंधांचे महत्त्व शिकवते.
वाचकांचे अनुभव
आम्ही आपल्या आध्यात्मिक प्रवासाचा भाग बनू इच्छितो. संत संगती वेबसाइटवरील सामग्री वाचून किंवा संत साहित्याच्या अभ्यासातून आपल्याला आलेले अनुभव, प्रेरणा किंवा जीवनात झालेले बदल आम्हाला नक्की कळवा. आपले अनुभव इतरांनाही प्रेरणा देऊ शकतात.
कृपया आपले अनुभव आम्हाला ईमेलद्वारे पाठवा. आपल्या आध्यात्मिक प्रवासातील छोटे-मोठे अनुभव इतरांना प्रेरणा देऊ शकतात.
आमंत्रण
आपल्या या पहिल्या वृत्तपत्राबद्दल काय वाटले? पुढच्या वृत्तपत्रात कोणते विषय समाविष्ट करावेत? कोणत्या संताविषयी वाचायला आवडेल? आपले विचार आणि सूचना आमच्यासाठी खूप महत्त्वाच्या आहेत. या वृत्तपत्राबद्दल किंवा आमच्या वेबसाइटबद्दल आपले अभिप्राय देण्यासाठी कृपया येथे क्लिक करा किंवा [email protected] या ईमेल आयडीवर संपर्क साधा.
आपले अनुभव, साक्षात्कार किंवा आध्यात्मिक प्रसंग सुद्धा शेअर करा. ते इतर वाचकांना प्रेरणा देतील.
तुम्ही येथे स्तोत्रे PDF स्वरूपात डाउनलोड करू शकता. आमच्या वेबसाइटवरील आध्यात्मिक पुस्तकांची यादी नक्की पहा!
मनापासून आवडलं? मग थांबू नका – लगेच शेअर करा!
संत संगती मासिक वृत्तपत्राचा हा अंक शेअर करण्यासाठी ही लिंक कॉपी आणि पेस्ट करा: https://santsangati.in/newsletter-2025-october-1
संत संगती कुटुंबाचा भाग बनल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद!
महेंद्र,
संत संगती