🌿 वटपौर्णिमा विशेषांक: निसर्ग आणि सौभाग्याचा उत्सव 🌿
“सतीचे वाण, निसर्गाचा सन्मान…”
नमस्कार,
संत संगती परिवारातर्फे आपणा सर्वांना सस्नेह नमस्कार! जेष्ठ महिना उजाडला की सृष्टी नव्या रूपात नटायला सुरुवात होते. या महिन्यात येणारी ‘वटपौर्णिमा’ ही केवळ एका व्रतापुरती मर्यादित नसून, ती निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा एक पवित्र सोहळा आहे. वडाच्या झाडासारखेच आपले कौटुंबिक जीवन समृद्ध, दीर्घायुषी आणि परोपकारी व्हावे, हाच या सणाचा खरा संदेश आहे.
याच महिन्यात आपण छत्रपती शिवाजी महाराजांचा ‘शिवराज्याभिषेक दिन’ देखील साजरा करत आहोत, ज्यांनी महाराष्ट्राला स्वाभिमान शिकवला. चला तर मग, या जून महिन्याची सुरुवात आपण आध्यात्मिक आणि सात्विक विचारांनी करूया.
दिनविशेष: जून २०२६ मधील महत्त्वाचे सण व उत्सव
- ३ जून (बुधवार): संकष्टी चतुर्थी – गणपती बाप्पाची विशेष उपासना आणि व्रत. (चंद्रोदय वेळ: रात्री ९:३०)
- ६ जून (शनिवार): शिवराज्याभिषेक दिन – हिंदवी स्वराज्याचा सुवर्णक्षण आणि शिवछत्रपतींचा गौरव दिन.
- २१ जून (रविवार): आंतरराष्ट्रीय योग दिन – शरीर, मन आणि आत्म्याच्या आरोग्यासाठी साधनेचा दिवस.
- २६ जून (शुक्रवार): निर्जला एकादशी – सर्व एकादशींमध्ये अत्यंत कठीण, पवित्र आणि पुण्यदायी व्रत.
- २९ जून (सोमवार): वटपौर्णिमा व्रत – सुवासिनींचा पवित्र सण आणि दीर्घायुष्यासाठी वटवृक्षाच्या पूजनाचा दिवस.
वटपौर्णिमा – केवळ व्रत नव्हे, तर पर्यावरणाची भक्ती!
आपल्या संस्कृतीत निसर्गाला देव मानले गेले आहे. वटवृक्ष (वडाचे झाड) हा २४ तास ऑक्सिजन देणारा आणि शेकडो पक्षांना आश्रय देणारा वृक्ष आहे. सावित्रीने यमाकडून आपल्या पतीचे प्राण परत मिळवले, ती घटना वडाच्या झाडाखालीच घडली होती, म्हणूनच या वृक्षाची पूजा केली जाते.
सध्याच्या काळात केवळ सूत गुंडाळणे नव्हे, तर वडाची झाडे लावणे आणि त्यांचे जतन करणे हीच खरी ‘वटपौर्णिमा’ ठरेल. आपल्या घरात सुख, शांती आणि पतीला दीर्घायुष्य लाभावे यासाठी वटसावित्री व्रताची कथा आणि योग्य पूजा विधी समजून घेणे आवश्यक आहे.
👉 वटपौर्णिमा पूजा विधी आणि कथा वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
अभंग विशेष: वृक्षवल्ली आम्हां सोयरीं वनचरें (संत तुकाराम)
“वृक्षवल्ली आम्हां सोयरीं वनचरें”
वृक्षवल्ली आम्हां सोयरीं वनचरें ।
पक्षी ही सुस्वरें आळविती ॥१॥
येणें सुखें रुचे एकांताचा वास ।
नाहीं गुण दोष अंगा येत ॥२॥
आकाश मंडप पृथुवी आसन ।
रमे तेथें मन क्रीडा करी ॥३॥
कंथाकुमंडलु देहउपचारा ।
जाणवितो वारा अवसरु ॥४॥
हरिकथा भोजन परवडी विस्तार ।
करोनि प्रकार सेवूं रुची ॥५॥
तुका म्हणे होय मनासी संवाद ।
आपुलाचि वाद आपणांसी ॥६॥
अभंगाचा भावार्थ:
संत तुकाराम महाराज या अभंगातून निसर्गाचे अप्रतिम वर्णन करतात. ते म्हणतात की, वनातील झाडे-वेली (वृक्षवल्ली) आणि जंगलात राहणारे प्राणी हेच आता आमचे खरे नातेवाईक (सोयरे) झाले आहेत. पक्षी आपल्या गोड आवाजात ईश्वराची आळवणी करत गात आहेत. या निसर्गरम्य वातावरणामुळे आम्हाला एकांतात राहणे आवडते, कारण इथे माणसांमधील गुण-दोष मनाला शिवत नाहीत. या निसर्गात संपूर्ण आकाश हेच आमचा मंडप आहे आणि ही विशाल पृथ्वी आमचे आसन (बैठक) आहे, जिथे आमचे मन आनंदाने रमत आहे. वाऱ्याच्या वेगावरून वेळेची जाणीव होते आणि अशा वातावरणात हरीकथेचे भोजन करून आम्ही तृप्त होतो. शेवटी तुकोबा म्हणतात की, या निसर्गाच्या कुशीत माणसाचा स्वतःच्या मनाशी संवाद साधला जातो, जो आत्मिक प्रगतीसाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
सुभाषित
“छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे ।
फलान्यपि परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव ॥”
अर्थ:
वृक्ष स्वतः कडक उन्हात उभे राहतात, पण इतरांना मात्र थंडगार छाया (सावली) देतात. त्यांची गोड फळे देखील ते स्वतः न खाता इतरांच्या कल्याणासाठीच देतात. म्हणूनच, वृक्ष हे एखाद्या ‘सत्पुरुषासारखे’ (संतांसारखे) परोपकारी असतात.
वाचक संवाद
प्रश्न: तुमच्या परिसरात वटपौर्णिमेला झाडे लावण्याचा किंवा पर्यावरण रक्षणाचा कोणताही उपक्रम राबवला जातो का? तुमच्याकडील उपक्रमांचे फोटो किंवा माहिती आम्हाला [email protected] वर नक्की पाठवा.
(पुढील महिन्यात जुलैमध्ये ‘आषाढी वारी विशेष’ अंक येत आहे, तुमच्या वारीचे अनुभवही तुम्ही आतापासूनच आम्हाला पाठवू शकता!)
आमंत्रण
आपल्या या पहिल्या वृत्तपत्राबद्दल काय वाटले? पुढच्या वृत्तपत्रात कोणते विषय समाविष्ट करावेत? कोणत्या संताविषयी वाचायला आवडेल? आपले विचार आणि सूचना आमच्यासाठी खूप महत्त्वाच्या आहेत. या वृत्तपत्राबद्दल किंवा आमच्या वेबसाइटबद्दल आपले अभिप्राय देण्यासाठी कृपया येथे क्लिक करा किंवा [email protected] या ईमेल आयडीवर संपर्क साधा.
आपले अनुभव, साक्षात्कार किंवा आध्यात्मिक प्रसंग सुद्धा शेअर करा. ते इतर वाचकांना प्रेरणा देतील.
तुम्ही येथे स्तोत्रे PDF स्वरूपात डाउनलोड करू शकता. आमच्या वेबसाइटवरील आध्यात्मिक पुस्तकांची यादी नक्की पहा!
मनापासून आवडलं? मग थांबू नका – लगेच शेअर करा!
संत संगती मासिक वृत्तपत्राचा हा अंक शेअर करण्यासाठी ही लिंक कॉपी आणि पेस्ट करा: https://santsangati.in/newsletter-2026-june-1
संत संगती कुटुंबाचा भाग बनल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद!
महेंद्र,
संत संगती