🌸 जानेवारीचा संतसंगती विशेषांक: नवीन संकल्प आणि संक्रांतीचा उत्साह 🌸
नमस्कार,
संत संगती परिवारातर्फे आपणा सर्वांना नवीन वर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा! हे नवीन वर्ष आपल्या सर्वांच्या जीवनात सुख, समृद्धी आणि मुख्य म्हणजे आध्यात्मिक प्रगती घेऊन येवो. जानेवारी महिना हा नवीन सुरुवातीचा काळ असतो. आपण नेहमीच नवीन वर्षात काहीतरी नवीन करण्याचे ठरवतो, पण खऱ्या अर्थाने आध्यात्मिक संकल्प करणे हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. केवळ बाह्य बदल करण्यापेक्षा, मनाची शुद्धी आणि ईश्वराप्रती असलेले आपले प्रेम वाढवण्याचा संकल्प आपण या महिन्यात करूया.
जानेवारी महिन्यात आपण मकर संक्रांतीचा गोडवा अनुभवतो. सूर्य जेव्हा धनू राशीतून मकर राशीत प्रवेश करतो, तेव्हा त्याला ‘संक्रांत’ म्हणतात. हा काळ अंधाराकडून प्रकाशाकडे जाण्याचा संदेश देतो. याच महिन्यात आपण प्रजासत्ताक दिन साजरा करून आपल्या राष्ट्राप्रती कृतज्ञता व्यक्त करतो. नवीन वर्षाचा हा पहिला महिना आपल्यातील चैतन्य जागृत करणारा ठरो, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.
महत्त्वाचे लेख
या महिन्यात आम्ही आपल्यासाठी दोन विशेष लेख घेऊन आलो आहोत, जे सणांचे महत्त्व आणि आध्यात्मिक शिस्त अधोरेखित करतात:
- मकर संक्रांत २०२६: तिळाचा गोडवा आणि उत्तरायणाचे महत्त्व मकर संक्रांत हा सूर्याच्या उत्तरायणाचा प्रारंभ मानला जातो. या दिवशी सूर्याचा मकर राशीत प्रवेश होतो, ज्यामुळे दिवस मोठे आणि रात्र लहान होऊ लागते. या लेखात संक्रांतीचे शास्त्रीय आणि आध्यात्मिक महत्त्व, तसेच ‘तिळगूळ घ्या, गोड बोला’ या परंपरेमागील सामाजिक सलोख्याचा अर्थ स्पष्ट केला आहे.
येथे वाचा: मकर संक्रांत पूर्ण माहिती - वैकुंठ एकादशी: स्वर्गाचे द्वार आणि भक्तीचा मार्ग १ जानेवारी २०२६ रोजी वैकुंठ एकादशी (मोक्षदा एकादशीचा एक भाग) साजरी होत आहे. या दिवशी भगवान विष्णूच्या वैकुंठ धामाचे दरवाजे भक्तांसाठी उघडले जातात, अशी मान्यता आहे. या लेखात एकादशी व्रताचे नियम आणि या पवित्र दिवशी केल्या जाणाऱ्या नामस्मरणाचे महत्त्व सांगितले आहे.
येथे वाचा: वैकुंठ एकादशी विधी
भजन विशेष
या महिन्यात आपण वारकरी संप्रदायातील ‘आदिशक्ती’ मानल्या जाणाऱ्या संत मुक्ताबाई यांच्या जगप्रसिद्ध ‘ताटीच्या अभंगाचा’ अनुभव घेऊया. हा अभंग म्हणजे केवळ शब्द नसून तो जगाला दिलेला एक महान उपदेश आहे.
“योगी पावन मनाचा“
योगी पावन मनाचा। साही अपराध जनाचा ॥ १ ॥
विश्व रागे झाले वन्ही। संती सुखे व्हावे पाणी ॥ २ ॥
शब्द शस्त्रं झालें क्लेश । संती मानावा उपदेश ॥३॥
विश्व पट ब्रह्म दोरा। ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥४॥
अर्थ:
जेव्हा संत ज्ञानेश्वर महाराज जगाच्या निंदेमुळे दुःखी होऊन झोपडीचे दार (ताटी) बंद करून बसले होते, तेव्हा त्यांची लहान बहीण मुक्ताबाईंनी त्यांना या अभंगातून बोध दिला. मुक्ताई म्हणतात, “योगी तोच असतो जो लोकांचे अपराध सहन करतो आणि मनाला शुद्ध ठेवतो. जर जग रागाने अग्नीसारखे तापले असेल, तर संतांनी पाण्याचे स्वरूप धारण करून त्यांना शांत केले पाहिजे. तुम्ही तर ज्ञानदेवा आहात, तुम्ही स्वतः तरून जाऊन या विश्वाचा उद्धार केला पाहिजे. त्यामुळे तुमचा अहंकार किंवा दुःख बाजूला ठेवा आणि जगाच्या कल्याणासाठी ही ताटी उघडा.”
संत चरित्र (संक्षिप्त)
संत मुक्ताबाई
संत मुक्ताबाई (१२७९ – १२९७) या महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील एक श्रेष्ठ संत आणि कवयित्री होत्या. त्या विठ्ठलपंत आणि रुक्मिणीबाई यांच्या सर्वात धाकट्या अपत्य होत्या. निवृत्तीनाथ, ज्ञानेश्वर आणि सोपानदेव हे त्यांचे थोरले भाऊ होते. संन्याशाची मुले म्हणून या भावंडांना समाजाने खूप छळले, पण मुक्ताईंनी आपल्या भावंडांची आईच्या मायेने काळजी घेतली.
मुक्ताईंची आध्यात्मिक शक्ती इतकी महान होती की, स्वतःला १४०० वर्षे जगलेले योगी मानणाऱ्या चांगदेवांचा अहंकार त्यांच्यासमोर गळून पडला आणि त्यांनी मुक्ताईंना आपले गुरू मानले. त्यांनी एकूण ४१ ते ४२ अभंगांची रचना केली आहे, ज्यात ‘ताटीचे अभंग’ अत्यंत लोकप्रिय आहेत. वयाच्या अवघ्या १७-१८ व्या वर्षी तापी नदीच्या काठी एका वीज कडकडाटात मुक्ताई अंतर्धान पावल्या. त्यांना ‘मुक्ताई’ किंवा ‘आदिशक्ती’ म्हणून भक्तीभावाने पूजले जाते.
सुभाषित
नवीन वर्षात काहीतरी साध्य करण्यासाठी हे सुभाषित आपल्याला प्रेरणा देईल:
“उद्यमः साहसं धैर्यं बुद्धिः शक्तिः पराक्रमः ।
षडेते यत्र वर्तन्ते तत्र देवः सहायकः ॥”
अर्थ:
प्रयत्न (उद्यम), साहस, धैर्य, बुद्धी, शक्ती आणि पराक्रम—हे सहा गुण ज्याच्याकडे असतात, त्याला देवही मदत करतो.
स्पष्टीकरण:
कोणतेही नवीन कार्य किंवा संकल्प पूर्ण करण्यासाठी केवळ नशिबावर अवलंबून राहून चालत नाही. नवीन वर्षाच्या सुरुवातीला आपण हे लक्षात ठेवले पाहिजे की, जेव्हा आपण कष्ट करण्याची तयारी ठेवतो आणि धैर्याने संकटांचा सामना करतो, तेव्हाच ईश्वरी शक्ती आपल्या पाठीशी उभी राहते.
धार्मिक सण व उत्सव
जानेवारी २०२६ मध्ये येणारे काही महत्त्वाचे सण:
- वैकुंठ एकादशी: १ जानेवारी २०२६, गुरुवार. भगवान विष्णूच्या दर्शनासाठी अत्यंत शुभ दिवस.
- भोगी / लोहडी: १३ जानेवारी २०२६, मंगळवार. हिवाळ्यातील नवीन पिकांचा आनंद साजरा करण्याचा दिवस.
- मकर संक्रांत / पोंगल: १४ जानेवारी २०२६, बुधवार. सूर्याच्या उत्तरायणाचा प्रारंभ आणि दानधर्माचा दिवस.
- षटतिला एकादशी: १४ जानेवारी २०२६, बुधवार. या दिवशी तिळाचे दान करण्याचे विशेष महत्त्व आहे.
- प्रजासत्ताक दिन: २६ जानेवारी २०२६, सोमवार. भारताच्या लोकशाहीचा गौरव करण्याचा राष्ट्रीय सण.
- जया एकादशी: २९ जानेवारी २०२६, गुरुवार.
आत्मिक चिंतन
नवीन वर्षाचे आध्यात्मिक संकल्प आणि त्यांचे महत्त्व
प्रत्येक नवीन वर्ष आपण मोठ्या उत्साहात साजरे करतो, पण आध्यात्मिक दृष्टीने हे वर्ष अधिक चांगले करण्यासाठी आपण काही विशेष संकल्प केले पाहिजेत. संकल्प म्हणजे केवळ स्वतःला दिलेले वचन नसून, ती एक मानसिक शक्ती आहे. १. नामस्मरण: दिवसातील किमान १०-१५ मिनिटे शांत बसून ईश्वराचे नामस्मरण करण्याचा संकल्प करा.
२. वाचन: दररोज संत साहित्यातील (उदा. ज्ञानेश्वरी किंवा दासबोध) किमान दोन ओव्या वाचून त्यांचा अर्थ समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
३. सात्विकता: आहारात आणि विचारात सात्विकता ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
४. सेवा: जमेल तशी दुसऱ्यांना मदत करा. संतांनी सांगितले आहे की, ‘जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले, तोचि साधू ओळखावा’.
असे छोटे पण सातत्यपूर्ण संकल्प आपल्या जीवनात मोठे सकारात्मक बदल घडवून आणू शकतात.
वाचकांचे अनुभव
आम्ही आपल्या आध्यात्मिक प्रवासाचा भाग बनू इच्छितो. संत संगती वेबसाइटवरील सामग्री वाचून किंवा संत साहित्याच्या अभ्यासातून आपल्याला आलेले अनुभव, प्रेरणा किंवा जीवनात झालेले बदल आम्हाला नक्की कळवा. आपले अनुभव इतरांनाही प्रेरणा देऊ शकतात.
कृपया आपले अनुभव आम्हाला ईमेलद्वारे पाठवा. आपल्या आध्यात्मिक प्रवासातील छोटे-मोठे अनुभव इतरांना प्रेरणा देऊ शकतात.
आमंत्रण
आपल्या या पहिल्या वृत्तपत्राबद्दल काय वाटले? पुढच्या वृत्तपत्रात कोणते विषय समाविष्ट करावेत? कोणत्या संताविषयी वाचायला आवडेल? आपले विचार आणि सूचना आमच्यासाठी खूप महत्त्वाच्या आहेत. या वृत्तपत्राबद्दल किंवा आमच्या वेबसाइटबद्दल आपले अभिप्राय देण्यासाठी कृपया येथे क्लिक करा किंवा [email protected] या ईमेल आयडीवर संपर्क साधा.
आपले अनुभव, साक्षात्कार किंवा आध्यात्मिक प्रसंग सुद्धा शेअर करा. ते इतर वाचकांना प्रेरणा देतील.
तुम्ही येथे स्तोत्रे PDF स्वरूपात डाउनलोड करू शकता. आमच्या वेबसाइटवरील आध्यात्मिक पुस्तकांची यादी नक्की पहा!
मनापासून आवडलं? मग थांबू नका – लगेच शेअर करा!
संत संगती मासिक वृत्तपत्राचा हा अंक शेअर करण्यासाठी ही लिंक कॉपी आणि पेस्ट करा: https://santsangati.in/newsletter-2026-january-1
संत संगती कुटुंबाचा भाग बनल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद!
महेंद्र,
संत संगती